Ergen Danışmanlığı

Ergenlik, hem bedenin hem zihnin hızla değiştiği, arkadaşların aileden daha önemli hâle geldiği ve "Ben kimim?" sorusunun ilk kez bu kadar yüksek sesle sorulduğu bir dönemdir. Bu dönemde ruh hâli dalgalanmaları, aileyle tartışmalar ve odaya kapanmak çoğu zaman gelişimin doğal bir parçasıdır. Ancak bazı gençlerde kaygı, mutsuzluk ya da öfke uzun sürer; okul başarısı düşer, arkadaşlıklar zayıflar, evdeki tartışmalar sertleşir. Ergen danışmanlığı, gence ne ders veren ne de onu küçümseyen, onu dinleyen ve gerçekçi seçimler yapmasına yardım eden güvenilir bir yetişkinle çalışma fırsatı sunar. Aşağıda bu süreci adım adım anlattık.

Hangi gençler için uygun?

• Sabah yataktan çıkmak istemeyen, sevdiği takımı bırakan, hep yorgun görünen gençler
• Sınavlar ve gelecek konusunda gece uykusunu kaçıracak kadar endişelenenler
• Sınıfta alay edilen, internette hakkında paylaşım yapılan ya da gruptan dışlanan gençler
• Aynaya bakmaktan kaçınan, yemek konusunda kendine katı kurallar koyan gençler
• Evde neredeyse her cümlesi tartışmayla biten gençler
• Gece yarısından sonra da ekrandan kopamayan gençler
• Bir ayrılık, kayıp ya da aile içindeki büyük bir değişimden sonra zorlananlar
• Kimlik ve aidiyet sorularıyla boğuşanlar

Birinci adım: Ailenin başvurusu

Çoğu zaman ilk adımı aile atar. Anne ya da baba, çocuklarında fark ettikleri değişiklikleri ve kaygılarını telefonda paylaşır. İlk görüşme planlanırken gencin de bu süreçten haberdar olması ve mümkünse görüşme saatini birlikte seçmesi önerilir. Gencin habersiz getirildiği bir görüşme, güven ilişkisinin kurulmasını zorlaştırır.

İkinci adım: Tanışma ve gizlilik anlaşması

İlk randevunun başında herkes aynı odadadır; sonra anne baba bekleme salonuna geçer ve psikolog gençle baş başa kalır. Ayrılmadan önce, üç tarafın da duyduğu bir söz verilir: Odada konuşulanlar orada kalacak. Bu sözün tek istisnası, gencin hayatının risk altında olduğunu düşündüren bir durumdur; o zaman bile aileye gitmeden önce gençle konuşulur. Bu kural gence nefes aldırır, anne babaya da güvenlik konusunda gözden kaçan bir şey olmayacağını bilmenin rahatlığını verir.

Üçüncü adım: Gencin kendi hedefi

Pek çok genç danışmanlığa ailesi istediği için gelir ve ilk başta isteksizdir. Psikolog bu isteksizliği kişisel algılamaz; gencin dünyasını merak eder, onun ilgi alanlarından konuşur. Ardından ona bir soru sorar: "Buraya gelmek zorunda olmasaydın bile, hayatında neyin değişmesini isterdin?" Cevaplar çoğu zaman şaşırtıcı derecede somuttur: babasıyla telefonda tartışmamak, matematik dersinde tahtaya kalkınca donmamak, gece ikiden önce uyuyabilmek. Gencin kendi hedefini koyması, süreci onun için anlamlı hâle getirir.

Dördüncü adım: Çalışma dönemi

Bu dönemde düzenli görüşmeler yapılır. Karşılıklı iki koltukta oturup saatlerce konuşmak, gençlerin çoğuna yabancı ve zorlayıcı gelir; bu yüzden görüşmelerin biçimi gence göre esnetilir. Kimi gençle bir şarkının sözleri üzerinden, kimiyle çizerek, kimiyle de bir kafede meyve suyu içerken konuşulur. Endişe ve keyifsizlik ağırlıktaysa olumsuz iç konuşmayı fark etmeye yönelik alıştırmalar, öfke ya da kendine zarar verme dürtüsü öne çıkıyorsa duyguları sakinleştirme teknikleri, "Ne yapmak istiyorum?" sorusu baskınsa gencin değerlerini ve ilgi alanlarını keşfetmeye yönelik çalışmalar kullanılır.

Beşinci adım: Ebeveyn görüşmeleri

Aylık ya da altı haftada bir yapılan bu buluşmalara yalnızca anne baba katılır. Konular çoğu zaman gündelik hayattan gelir: Akşam kaçta evde olunacak, harçlık nasıl verilecek, yatak odasına telefon girecek mi, karne günü nasıl karşılanacak? Psikolog, gencin anlattıklarını aktarmadan, bu dönemin doğası hakkında bilgi verir ve evdeki gerilimi azaltacak küçük değişiklikler önerir; örneğin her akşam yemekten sonra on dakika yalnızca dinlemek ya da konuşmayı göz göze değil, birlikte yürürken açmak.

Okul ve arkadaşlık dünyası

Bir gencin hayatında okul yalnızca dersler demek değildir: arkadaş grupları, mesajlaşma grupları, ilk aşklar, dışlanma korkusu ve popülerlik baskısı da bu dünyanın parçasıdır. Bir grup sohbetinden çıkarılmak ya da teneffüste yalnız kalmak, bir yetişkinin tahmin edebileceğinden çok daha derin yaralar açabilir. Danışmanlıkta bu deneyimler ciddiye alınır; gencin kendini ifade etme, sınır koyma ve yeni arkadaşlıklar kurma becerileri birlikte çalışılır. Gencin okulda hedef alındığı durumlarda, okul yönetimiyle hangi adımların atılabileceği konusunda aileyle birlikte bir yol haritası çıkarılır.

Altıncı adım: Ara değerlendirme

Birkaç haftada bir gençle ve ayrıca aileyle ilerlemeye bakılır. Uyku düzeldi mi, okul ve arkadaşlıklarda neler değişti, evdeki hava nasıl? Gerekirse hedefler güncellenir. Belirtilerin ağırlaştığı durumlarda bir çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi de önerilebilir.

Yedinci adım: Kapanış

Hedeflere yaklaşıldığında görüşmeler seyrekleşir ve son seans önceden planlanır. Gençle birlikte, ileride zorlandığında neler yapabileceğini ve kime ulaşabileceğini içeren kısa bir plan hazırlanır.

Acil işaretler

Genç kendine zarar veriyor, ölümden söz ediyor ya da veda mesajları yazıyorsa danışmanlık randevusu beklenmez; aynı gün bir hekime ya da 112'ye başvurulur.

Sık sorulanlar